Trước thực trạng gian lận, lừa đảo trong giao dịch ngân hàng trên không gian mạng ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp, ngành Ngân hàng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro. Bên cạnh các “hàng rào kỹ thuật”, việc nâng cao nhận thức và trang bị kỹ năng số cho khách hàng được xem là yếu tố then chốt để bảo vệ tài sản trong môi trường giao dịch số.
Thủ đoạn cũ, biến tướng tinh vi hơn
Theo thông tin từ cơ quan công an, các hành vi lừa đảo công nghệ cao thời gian gần đây gia tăng mạnh, đặc biệt vào các dịp lễ lớn. Các đối tượng lợi dụng tâm lý ham ưu đãi, quà tặng để tiếp cận người dùng bằng những kịch bản quen thuộc nhưng được “nâng cấp” tinh vi hơn.
Phổ biến nhất là hình thức gọi điện thông báo trúng thưởng hoặc nhận tiền, sau đó dẫn dụ người dùng truy cập vào các đường link giả mạo có giao diện gần giống website chính thống. Khi người dùng nhập thông tin như tài khoản, mật khẩu, mã OTP hoặc cài đặt ứng dụng lạ, các đối tượng nhanh chóng chiếm quyền kiểm soát và thực hiện giao dịch rút tiền.
Không chỉ dừng lại ở đó, một số nhóm đối tượng còn lợi dụng thông tin cá nhân để mở tài khoản ngân hàng, ví điện tử trái phép nhằm trục lợi. Nhiều ứng dụng, website giả mạo ngân hàng hoặc công ty tài chính cũng được dựng lên để đánh cắp dữ liệu hoặc yêu cầu người dùng nộp các khoản phí không hợp lệ.
Ngành Ngân hàng tăng cường “lá chắn” kỹ thuật
Trước tình hình trên, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai hàng loạt giải pháp nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt động thanh toán. Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện hành lang pháp lý, siết chặt quy định định danh khách hàng và tăng cường xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch trực tuyến có giá trị lớn.
Song song đó, việc kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID giúp các tổ chức tín dụng xác minh chính xác thông tin khách hàng, hạn chế tình trạng mạo danh. Công tác “làm sạch” dữ liệu cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và phòng ngừa gian lận.
Đáng chú ý, hệ thống giám sát rủi ro gian lận trong thanh toán (SIMO) đã được triển khai, cho phép cảnh báo sớm các giao dịch đáng ngờ. Hàng triệu lượt cảnh báo đã được gửi tới khách hàng, giúp nhiều người kịp thời dừng giao dịch và tránh thiệt hại tài chính.
Ngoài ra, các ngân hàng cũng áp dụng nhiều công nghệ bảo mật tiên tiến, phát hiện và ngăn chặn các hành vi can thiệp trái phép vào ứng dụng Mobile Banking, như chạy trên thiết bị giả lập, bị cài mã độc hoặc bị phá khóa bảo mật.
Người dùng là “mắt xích” quan trọng nhất
Dù hệ thống kỹ thuật ngày càng được nâng cấp, nhưng yếu tố con người vẫn là điểm dễ bị khai thác nhất. Do đó, việc nâng cao kỹ năng số và nhận thức bảo mật cho khách hàng là yêu cầu cấp thiết.
Người sử dụng dịch vụ ngân hàng cần tuyệt đối không chia sẻ thông tin cá nhân, tài khoản, mã OTP cho bất kỳ ai; không truy cập các đường link lạ hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc. Khi nhận được thông tin trúng thưởng hoặc ưu đãi, cần xác minh qua kênh chính thức trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào.
Đối với nhu cầu vay vốn, khách hàng nên đến trực tiếp ngân hàng hoặc các kênh chính thống để tránh rơi vào bẫy lừa đảo. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần nhanh chóng thông báo cho ngân hàng hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ kịp thời.
Siết chặt chế tài, tăng tính răn đe
Cùng với các giải pháp kỹ thuật và truyền thông, quy định pháp lý cũng được siết chặt nhằm nâng cao tính răn đe. Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP, các hành vi mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng hoặc thông tin tài khoản có thể bị xử phạt lên đến 250 triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm.
Những hành vi như xâm nhập hệ thống, đánh cắp dữ liệu, sử dụng tài khoản cho mục đích gian lận, lừa đảo cũng bị xử lý nghiêm, góp phần tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn trong bảo vệ an toàn thanh toán.
Hướng tới môi trường giao dịch số an toàn
Trong thời gian tới, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định, mở rộng ứng dụng công nghệ mới và tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng để phòng, chống tội phạm công nghệ cao. Đồng thời, các tổ chức tín dụng cũng cần đẩy mạnh truyền thông, giúp khách hàng nâng cao kỹ năng số và chủ động bảo vệ mình.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, sự kết hợp giữa công nghệ bảo mật và nhận thức người dùng sẽ là “lá chắn kép” giúp đảm bảo an toàn cho các giao dịch tài chính trên không gian mạng.
